الغزالي ( مترجم : مؤيد الدين خوارزمى )

690

إحياء علوم الدين ( فارسى )

صادر گردد . و درود بر محمد سيد انبيا ، و بر آل او گزيدگان اصفيا ، و ياران او بهينگان اتقيا . بدان كه حق تعالى گفت : نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبِينَ ، « 7 » اى ، ترازوى عدل به روز قيامت وضع فرماييم ، پس بر نفسى چيزى ستم كرده نشود ، و اگر مثقال سپند دانه‌اى باشد آن را بياريم ، و ما بسنده‌ايم حساب كنندگان را . و گفت : وَ وُضِعَ الْكِتابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَ يَقُولُونَ يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً ، « 8 » اى ، نامهء هر كسى در دست راست او يا در دست چپ او نهاده شود ، پس گناهكاران را بينى ترسان از اعمال خود كه در آن [ باشند ] و بدانچه در هلاك افتند و گويند : واى بر ما ، چيست اين كتاب ! كه صغيره و كبيره‌اى از اعمال ما نمىگذارد كه نه آن را ثبت مىكند ، و آن چه كرده بودند در آن نامه نوشته يافتند ، و پروردگار تو بر كسى ستم نكند . و گفت : يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا أَحْصاهُ اللَّهُ وَ نَسُوهُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ، « 9 » اى ، روزى كه خداى ايشان را همه بعث فرمايد ، پس ايشان را اخبار كند از آن چه كرده‌اند ، خداى - عز و جل - بدان داناست و به عدد آن محيط ، و ايشان فراموش كرده ، و خداى - عز و جل - بر همهء چيزها مطلع است . و گفت : يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ ، « 10 » اى ، آن [ 515 ] روز مردمان از موقف حساب پراكنده باز گردند - اى ، بعضى دست راست و بعضى دست چپ - تا جزاى اعمالهاى « 11 » خود را بينند ، پس هر كه همسنگ ذره‌اى نيكى كند ثواب آن بيند - مؤمن در آخرت ، و كافر در دنيا ، در نفس و اهل و مال - و هر كه همسنگ ذره‌اى بدى كند جزاى آن بيند - مؤمن در دنيا به مصيبتها و غمها ، و كافر در آخرت به عذاب دوزخ . و گفت - تعالى : ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ ، « 12 » اى ، [ پس هر تنى را جزاى كسب وى تمام داده شود و بر كسى ستم نرود ] . و گفت - تعالى : يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ، « 13 » اى ، روزى كه هر نفس را حاضر آيد ثواب آن چه از نيكويى كرده است و آن چه از بدى كرده است ، دوست دارد ميان او و ميان آن همچنان دورى باشد كه ميان مشرق و مغرب ، و مىترساند خداى - عز و جل - شما را از نفس خود . و گفت : وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ ، « 14 » اى ، بدانيد كه خداى - عز و جل - بداند آن چه در نفسهاى شماست ، پس بترسيد از او . ارباب بصيرت را از جملهء بندگان تعريف فرمود كه از او چاره نيست و به زودى بر ايشان در

--> ( 7 ) انبياء 21 - 47 . ( 8 ) كهف 18 - 49 . ( 9 ) مجادله 58 - 6 . ( 10 ) زلزلة 99 - 6 - 8 . ( 11 ) كذا . ( 12 ) بقره 2 - 281 . ( 13 ) آل عمران 3 - 30 . ( 14 ) بقره 2 - 235 .